Baner strony
Centrum Transferu Technologii
Centrum Transferu Technologii
Centrum Transferu Technologii

INFORMATOR DLA PRACOWNIKÓW NAUKOWO-DYDAKTYCZNYCH

Chronimy Twoją pracę!

Częstym efektem badań prowadzonych przez osoby związane z Uniwersytetem Łódzkim jest wiedza, technologia lub unikalne narzędzia, które mają ogromną wartość społeczną i komercyjną. Jako takie wymagają odpowiedniej ochrony, za którą odpowiada Centrum Transferu Technologii UŁ. Naszym zadaniem jest zabezpieczenie dóbr własności intelektualnej powstałych na uczelni – niezależnie od tego, kto jest ich twórcą: pracownicy naukowi, dydaktyczni, czy studenci.

Własność intelektualna może mieć wartość rynkową, być przedmiotem komercjalizacji lub podstawą przyszłych projektów badawczych i wdrożeniowych. Aby ją chronić możemy posługiwać się trzema głównymi reżimami prawnymi: prawem autorskim, prawami własności przemysłowej oraz tajemnicą przedsiębiorstwa. Każdy z nich działa nieco inaczej i odnosi się do ochrony różnych kategorii wyników pracy intelektualnej.

PRAWO AUTORSKIE - ochrona utworów

Prawo autorskie przysługuje z mocy ustawy twórcom utworów - czyli przejawów działalności twórczej o indywidualnym charakterze, utrwalonych w jakiejkolwiek postaci. Nie trzeba rejestrować ani zgłaszać utworu, by podlegał ochronie.

Przykłady w pracy akademickiej:

  • publikacje naukowe (artykuły, monografie),

  • materiały dydaktyczne (programy zajęć),

  • programy komputerowe,

  • bazy danych o twórczym charakterze,

  • grafiki, ilustracje, fotografie.

 

Prawa autorskie dzielą się na:

  • osobiste - niezbywalne, wieczyste (np. prawo do bycia oznaczonym jako autor),

  • majątkowe - przekazywalne poprzez sprzedaż lub licencję, są dziedziczone; trwają 70 lat od śmierci autora.

 

WŁASNOŚĆ PRZEMYSŁOWA - ochrona innowacji technicznych i oznaczeń geograficznych

Prawa własności przemysłowej pozwalają chronić wynalazki, konstrukcje techniczne, wygląd produktów, znaki identyfikacyjne, topografię układów scalonych oraz oznaczenia geograficzne.

 

PATENT - ochrona wynalazków

Dotyczy rozwiązań technicznych, które:

  • są nowe,

  • posiadają poziom wynalazczy,

  • nadają się do przemysłowego zastosowania.

Przykłady: nowa metoda analizy biologicznej, nowy związek chemiczny, innowacyjne urządzenie laboratoryjne, procedura diagnostyczna, biosensor, układ elektroniczny, szczep bakterii lub linia komórkowa, algorytm sterujący urządzeniem, system informatyczny o działaniu technicznym, modyfikacja aparatury badawczej wpływająca na jej funkcjonalność.

Patent zapewnia monopol na korzystanie z wynalazku przez określony czas, na określonym terytorium. Może zostać udzielony przez Urząd Patentowy RP, Europejski Urząd Patentowy lub w ramach procedury międzynarodowej (PCT).

Czas ochrony: do 20 lat od zgłoszenia, przy opłatach okresowych.

 

WZÓR UŻYTKOWY - ochrona prostszych rozwiązań technicznych

Dotyczy nowego i użytecznego rozwiązania o charakterze technicznym, dotyczącego kształtu, budowy lub zestawienia elementów przedmiotu.

Przykłady: ergonomiczne narzędzie, zmodyfikowany element aparatury, innowacyjna konstrukcja statywu.

Czas ochrony: do 10 lat.

 

WZÓR PRZEMYSŁOWY - ochrona wyglądu zewnętrznego

Chroni zewnętrzną postać produktu: linie, kontury, kształt, kolorystykę, fakturę itd. Nie dotyczy funkcji technicznych.

Przykłady: kształt opakowania, grafika logotypu, forma przyrządu dydaktycznego.

Czas ochrony: do 25 lat (5-letnie okresy).

 

ZNAK TOWAROWY

Chroni oznaczenia pozwalające odróżnić towary lub usługi jednego podmiotu od drugiego (nazwy, logotypy, symbole).

Przykłady: logo projektu naukowego, nazwa spin-offu uczelni.

Czas ochrony: 10 lat (z możliwością przedłużania).

 

TOPOGRAFIA UKŁADÓW SCALONYCH

Chroni oryginalne rozwiązania przestrzenne układów scalonych, obejmujące rozmieszczenie co najmniej jednego elementu aktywnego i połączeń między nimi. Ochronie podlegają układy elektroniczne zaprojektowane w sposób twórczy, nieznany publicznie i możliwy do odtworzenia jedynie przez specjalistów.

Przykłady: struktury pamięci RAM, chipy stosowane w telefonach komórkowych, mikrokontrolery w urządzeniach pomiarowych.

Czas ochrony: do 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym topografia została wprowadzona do obrotu lub zgłoszona do ochrony (w zależności od tego, co nastąpiło wcześniej).

 

OZNACZENIE GEOGRAFICZNE

Służy ochronie nazw produktów, które wskazują na jego pochodzenie z określonego obszaru geograficznego i co się z tym wiąże - posiadaniem przez produkt konkretnych cech, renomy lub jakości. Oznaczenia geograficzne mogą mieć charakter zwykły lub kwalifikowany.

Przykłady: oscypek, ser roquefort, Prosciutto di Parma

Ochrona wynika z krajowych i unijnych przepisów oraz konwencji międzynarodowych i służy przeciwdziałaniu nieuczciwej konkurencji oraz podróbkom.

 

TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA

Nie wszystkie rezultaty badań naukowych warto lub można chronić w ramach procedur prowadzonych przez Urząd Patentowy. Wiele wyników prac może być skutecznie chronionych jako tajemnica przedsiębiorstwa, o ile:

  • nie są powszechnie znane,

  • mają wartość gospodarczą,

  • są poufne (odpowiednio zabezpieczone organizacyjnie i/lub technicznie).

 

Zwykle dotyczy to tzw. know-how, czyli praktycznej, specjalistycznej wiedzy (np. metody, procedury badawczej), która powstała w ramach działalności danej organizacji i posiada wartość gospodarczą. Jako tajemnicę przedsiębiorstwa chroni się czasami także dobra własności intelektualnej, które mogłyby być zgłoszone w procedurze patentowej, jednak ze względu na konieczność szybkiego wdrożenia, charakter rynku lub strategię biznesową organizacji nie jest to oczekiwane rozwiązanie. 

Przykłady: unikalna procedura eksperymentalna, algorytm nienadający się do opatentowania, kod programu, który nie został upubliczniony.

Tajemnica przedsiębiorstwa to forma ochrony informacji, która ma umocowanie w polskim systemie prawnym - jej definicję zawiera art. 11 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Pojęcie to występuje również w kodeksie cywilnym i kodeksie karnym.

Ochrona tajemnicy nie wymaga rejestracji, ale wymaga działań zachowujących poufność (np. właściwego oznaczenia dokumentów, utworzenia stosownych haseł, zawarcia umów o poufności). Nawet rozmowy z firmami o potencjalnej współpracy mogą prowadzić do ujawnienia wartościowej, a nawet chronionej wiedzy. W takich sytuacjach CTT UŁ rekomenduje podpisanie umowy o poufności (NDA) i oferuje wsparcie przy jej przygotowaniu.

WAŻNE DOKUMENTY